مروري بر فيلم راه آبي ابريشم | دستآورد بزرگ اما مهجور سينماي ايران

[ امام حسين عليه السلام : چون براي عاقل مشكلي پيش آيد، غم خود را با هوشياري و دورانديشي از ميان مي برد و عقل را به چاره جويي وامي دارد. (نزهة الناظر و تنبيه الخاطر،ص84) ]

تاريخ : 1390/08/04

پس از سال ها فيلمي به اكران سينماهاي كشور راه يافته كه جلوه حقيقي تاريخ و فرهنگ ايران است."راه آبي ابريشم"

آويني فيلم :

پس از سال ها فيلمي به اكران سينماهاي كشور راه يافته كه جلوه حقيقي تاريخ و فرهنگ ايران است."راه آبي ابريشم" پس از شش سال تلاش بي وقفه و با هنرمندي جمعي از بهترين هاي سينماي كشور اين روزها بر پرده نقره اي مي درخشد اما افسوس...افسوس كه به اندازه فيلم هاي به ظاهر اجتماعي كه بيلبوردهايشان در سطح شهر بيشمارند ديده نمي شود. فيلم هايي كه نه بار مفهومي دارند نه صحنه هاي ويژه و نه هنرنمايي هاي چشمگير و سرشارند از بدآموزي اما بسيار قدرديده تر از چنين سوپرپروداكتي هستند."راه آبي ابريشم" به حق كم از "دزدان دريايي كاراييب " ندارد در حالي كه حتي كمتر از آن جلوه هاي ويژه بهره برده است.

"راه آبي ابريشم" با واج آرايي زيبايي كه در نامش دارد، داستان سفر دريايي ناخدا سليمان سيرافي (داريوش ارجمند) و شاذان ابن يوسف،كاتب(بهرام رادان)به مقصد چين است و در اين سفر با ناخدا ادريس(رضا كيانيان)،مرداس(پيام دهكردي) و ماهورا،شاهزاده ايراني(پگاه آهنگراني) همراه مي شوند، از سرزمين هاي عربي ،هند، تايلند و حتي قبايل ناشناخته گذر مي كنند و در مراسم هاي سنتي و آئيني شركت مي جويند. در اين سفر پر فراز و نشيب براي نخستين بار ماجراجويي پر هيجان و شيريني را به سبك ايراني تجربه مي كنيد و در باد، طوفان ،باران و حمله دزدان دريايي همراه قهرمانان بومي خود به سفري ناشناخته مي رويد.

"راه آبي ابريشم"به حق در سطحي بالاتر از سينماي ايران قرار دارد و هزينه،وقت و زحمات فراواني براي آن صرف شده است. آماده سازي فيلم نامه اي جامع و كامل براساس كتب و منابع موثق ،ساخت لوكيشن ،دكور و آكسسوار، تدارك لباس و ملزومات گريم، فيلمبرداري تكنيكي (هلي شات)، هدايت سياهي لشگران متعدد از مليت هاي گوناگون و....تنها گوشه اي از مرارت هاي محمد بزرگ نيا (كارگردان) و گروهش است. او كه پيش ازاين آثار موفقي چون "كشتي آنجليكا" و "جنگ نفت كش ها"را در كارنامه اش به ثبت رسانده ،6 سال از عمرش را صرف ساخت اثري كرده كه به حق آبرو و اعتبار در خور توجهي براي "خليج فارس"خريده و به نحوي نه چندان گل درشت تمام مدت نام واقعي و ديرينه "درياي پارس" را تكرار مي كند. در حقيقت "راه آبي ابريشم" مهم ترين دستاورد سينماي ايران در زمينه فرهنگ و تاريخ است و به سبب نشان دادن تصويري چشم نواز از شكوه و رونق ايران قديم،قابليت اكران جهاني دارد.

از نكات مثبت "راه آبي ابريشم" مي توان به اين موضوع اشاره كرد كه برخلاف فيلم هاي تاريخي و يا حتي ژانر دريانوردي،فيلم كشش و جذابيت غير قابل انكاري دارد و گره افكني هاي مداوم و تعليق به جا آن را به اثري ديدني تبديل كرده است.صحنه هاي خوش آب و رنگ،موسيقي زيبا و مناسب كه توسط پانگ چان كونگ وينگ ساخته شده و به تصوير كشيدن فرهنگ و سنت كشور هاي باستاني و صداگذاري حرفه اي بي شك از نقاط قوت "راه آبي ابريشم" هستند.نماهاي ديدني و لانگ شات هاي عظيم اين اثر همگي در حد فيلم هاي فاخر و مطرح دنيا هستند.همچنين ديدن اين فيلم در سينماهاي مجهز به صداي دالبي لذت تماشا را دو چندان مي كند.

نقش آفريني ها بسيار عالي اند و بزرگ نيا از چند بازيگر قدر تئاتر بهره جسته تا كاراكتر ها را هرچه باورپذيرتر و به ياد ماندني تر كند.داريوش ارجمند در نقش ناخدا سليمان مردي عدالت محور و درستكار است و با بازي قوي و حس گيري هاي به جا حضوري درخشان در اين فيلم داشته و فيزيك مناسب وي به درآمدن نقشش كمك به سزايي كرده است.اين احتمال مي رود كه حضور دوباره ي او پس از مدت ها در هيبت يك دريانورد"ناخدا خورشيد"را براي بيننده تداعي كند."بهرام رادان"در اين سال هاي اخير به شدت گزيده كارشده و نقش هايي به ياد ماندني انتخاب مي كند.شاذان با بازي او از هر لحاظ قابل تقدير است .

"رضا كيانيان" نيز بازي ديدني اي ارائه داده و بده بستان هايش با سايرين خصوصا انتظامي عالي از كار در آمده.بزرگ نيا حتي موفق شده از" پگاه آهنگراني"بازي قابل قبولي بگيرد و اين به نوبه خود موفقيت بزرگي است!"پيام دهكردي"نيز پس از تثبيت موفقيت آميز خود در تلويزيون و تئاتر اين بار رل مكمل اما تاثيرگذاري را ايفا مي كند و در نقش مرداس خوش مي درخشد.او با مهارت خاصي حس حسادت،دورويي و عشق را به مخاطب منتقل مي كند و تسلط زيادي هم بر ميميك صورتش دارد.

اما با همه محاسن ايراداتي هرچند كوچك در فيلم وجود دارد مانند حذف مترجم در صحنه هاي رويارويي دريانوردان ايراني با پادشاهان بيگانه و به خصوص تكلم فارسي حاكم قوم ياجوج ماجوج يا سر و ظاهر آراسته و شيك مرداس و شاذان در بحبوحه بي آبي و تصنعي بودن سكانس هاي جنگ اما نمي توان چنين نكاتي را براي اثري تا اين حد خوش ساخت و عظيم عيب به حساب آورد.

اما به راستي چرا "راه آبي ابريشم"تا اين حد مهجور مانده و از افتخارات ساير آثاري كه هم زمان با آن اكران شده اند بي نصيب است؟واقعا جاي سوال دارد كه چرا بنياد سينمايي فارابي بودجه كلاني را صرف ساخت اين اثر مي كند اما براي تبليغات آن كاري بيش از انتشار يك بولتن انجام نمي دهد؟ شايد بهتر بود پخش اثر را به يك شركت خصوصي مي سپردند تا شان چنين فيلمي كه تنها تلاش ما در راستاي حفظ نام اموال تاريخي مان است به شايستگي حفظ شود. حتي بهتر آن بود كه به جاي دل بستن به پخش سراسري در شهرستان ها ،امكان اكران جهاني "راه آبي ابريشم" را فراهم مي كردند تا شايد مردم دنيا جايي براي سينماي ما باز كنند نه آنكه چنين فيلمي در مملكت خود مورد بي توجهي قرار گيرد.

"راه آبي ابريشم"اثر چشمگير و دلنوازي است كه بي شك در وهله اول به حمايت مخاطبان ايراني نياز دارد و فارغ از داستان پردازي زيبا و جلوه ها ي بصري سطح بالا، حكايت غرور انگيز و پر افتخاري از تاريخ ايران ماست و خليجي كه هميشه "فارس" بوده و "فارس" مي ماند.

----------------------
شادي رستمي

5/5 امتياز (1)

نظرات